• Photo of HCC002
  • Photo of HCC001
  • Photo of HCC002
Expositie 3

De Majestueuze Schoonheid van Japan,
Vastgelegd in Bamboe

Elegant soepel en toch ongelofelijk sterk. Bamboe is een weerspiegeling van de Japanse geest. Mee veranderend met de seizoenen, van het frisse groen van jonge voorjaarsbamboe tot de levendige tinten van de zomer. Het is een krachtig symbool van de Japanse schoonheid. Het Seiko Presage Museum brengt de momenten samen waarop uurwerken aansluiten bij de visie van hedendaagse kunstenaars. In deze derde aflevering duiken we in de wereld van vierde generatie bamboekunstenaar Tanabe Chikuunsai IV, wiens installaties de grenzen van bamboe op wereldschaal verkennen.

Tanabe Chikuunsai IV,

Ambachtsman en hedendaags kunstenaar met bamboe

Tanabe Chikuunsai IV, Bamboo Craftsman and Contemporary Artist

Tanabe Chikuunsai IV,

Ambachtsman en hedendaags kunstenaar met bamboe

Tanabe Chikuunsai IV, vierde generatie bamboekunstenaar, creëert installaties die ruimtes volledig transformeren door de expressieve kracht van bamboe. Zijn internationaal geprezen werken, die geworteld zijn in traditioneel vakmanschap en tegelijkertijd een hedendaagse artistieke visie omarmen, verbinden natuur, mens en plaats door middel van organische, geweven vormen.

Gids

Anton Wormann

Navigator Anton Wormann

Tanabe Chikuunsai wordt hier vergezeld door Anton Wormann, een in Zweden geboren inwoner van Japan met een passie voor Japans vakmanschap, design en de restauratie van traditionele woningen. Samen staan ze stil bij de stille schoonheid van bamboe.

Navigator Anton Wormann

Gids

Anton Wormann

Ambacht Zorgt voor Vorm,
Installaties Zorgen voor Herinneringen

Anton:De affiniteit met bamboekunst van uw familie gaat generaties terug. Hoe is de Tanabe Chikuunsai-dynastie eigenlijk ontstaan?

Chikuunsai:Mijn overgrootvader, Tanabe Chikuunsai I, kwam uit een familie van artsen die in dienst stonden van een feodaal domein in Hyogo. Toen de samenleving veranderde tijdens de overgang van de Edo-periode (1603–1868) naar de Meiji-periode (1868–1912), moedigde zijn vader zijn kinderen aan om datgene na te streven waar hun hart echt naar uitging. Gefascineerd door bamboekunst ging mijn overgrootvader op 12-jarige leeftijd in de leer bij de meester Waichisai Wada. Na tien jaar opleiding erfde hij de naam Chikuunsai, waarmee de geschiedenis van onze familie in de bamboekunst begon.

Anton:Wat zorgde voor jouw overstap van traditionele bamboekunst naar grootschalige installaties?

Chikuunsai:Ik heb jarenlang traditionele bamboekunstwerken gemaakt en deze internationaal tentoongesteld. Maar gaandeweg begon ik de beperkingen te zien in de wijze waarop er in het buitenland naar Japanse ambachtelijke kunst werd gekeken. In 2008 kwam ik in Londen in aanraking met een indrukwekkende moderne installatie die mijn perspectief volledig veranderde. Ik besefte dat kunst mensen niet alleen visueel moest aanspreken, maar ook via de andere zintuigen en de ruimte zelf.

Toen ik terugkeerde naar Osaka, vroeg ik me af of er iets was dat alleen bamboe zou kunnen uitdrukken. Dat werd het uitgangspunt voor mijn installaties.

Anton:Jouw installaties worden na tentoonstellingen afgebroken en het bamboe wordt hergebruikt. Waarom is dit proces zo belangrijk voor je?

Chikuunsai:Tijdens mijn studie beeldhouwkunst heb ik altijd geworsteld met de hoeveelheid industrieel afval die bij kunstproductie ontstaat. Omdat bamboe een natuurlijk materiaal is, streefde ik ernaar een duurzame cyclus te realiseren. Na elke tentoonstelling ontmantelen we de installatie zorgvuldig en hergebruiken we ongeveer 95% van de bamboestroken in toekomstige werken. In zekere zin reist het bamboe zelf de wereld rond en neemt het steeds nieuwe vormen aan.

Anton:Wat is het verschil tussen het creëren van ambachtelijke werken en installaties?

Chikuunsai:Ambachtelijke werken dragen technieken, kennis en culturele waarden door de tijd heen. Ze zijn gemaakt om lang mee te gaan. Bij installaties ligt dat anders. Zodra een tentoonstelling afgelopen is, wordt het werk gedemonteerd en verdwijnt het fysiek. Wat overblijft, is de indruk die het op mensen heeft gemaakt. In die zin bewaren ambachtelijke werken de vorm, terwijl installaties de herinnering bewaren. Beide zijn voor mij van groot belang.

  • Photo of HCC002

    HCC002

  • Photo of bamboo craft
  • Photo of bamboo craftsmanship
Photo of HCC001
HCC001

De Stille Kracht van
Japanse Schoonheid

Anton:Waar staat ‘Japanse Schoonheid’ in jouw ogen voor?

Chikuunsai:Ik geloof dat Japanse schoonheid schuilt in terughoudendheid, en niet in extravagantie of spektakel. In veel westerse tradities lijkt schoonheid vaak op een optelsom: méér versiering, méér expressie. De Japanse esthetiek daarentegen werkt juist vaak door middel van verminderen. Door het overtollige weg te laten, komt het wezenlijke naar voren. Japanse schoonheid ligt in terughoudendheid, bescheidenheid en respect. Ze trekt de aandacht niet naar zichzelf, maar creëert harmonie met de omringende ruimte, de materialen en de omgeving. Bij traditionele bloemenmanden van bamboe is het werk pas voltooid wanneer er bloemen in zijn geschikt. De mand overheerst de bloesems niet; integendeel, ze versterken elkaar.

Bamboe zelf belichaamt al vele aspecten van de Japanse schoonheid. Het staat hoog en recht, maar buigt gracieus in de wind. Het is elegant, maar tegelijkertijd opmerkelijk sterk. Het verandert van uiterlijk met de seizoenen, en die overgangen zijn op zichzelf al erg mooi.

Anton:Wat was jouw eerste indruk van de Presage Classic Series?

Chikuunsai:Ik voelde een sterke band met de filosofie achter de horloges. Ze zijn niet bedoeld om opvallend te zijn, maar om de drager op een natuurlijke manier te begeleiden in het dagelijks leven. Ze zijn verfijnd en ingetogen, maar hebben toch onmiskenbaar uitstraling. Die balans voelt voor mij heel Japans aan.

In de Japanse ambachtelijke kunst komt schoonheid vaak tot uiting door middel van gelaagdheid. Bij het verven van bamboe brengen we laag-op-laag kleur aan om diepte en rijkdom naar voren te brengen. De wijzerplaat van de Presage wekt een soortgelijke indruk. Het ontwerp lijkt op het eerste gezicht eenvoudig, maar bevat verfijnde lagen en subtiele kleurovergangen, die zich langzaam openbaren als rimpelingen die zich over het water verspreiden.

Anton:Wat vind jij, als iemand die dagelijks met bamboe werkt, van de kleur wakatake?

Chikuunsai:Wakatake is een van mijn favoriete kleuren. Omdat deze kleur staat voor jonge bamboe in de lente: fris, levendig en vol leven. Wat mij erg aansprak aan het horloge was hoe mooi de kleur transformeert als licht en kijkhoek veranderen. Het ene moment levendig en energiek, het andere moment zacht en ingetogen. En die wisselende uitstraling voelt niet geforceerd maar juist natuurlijk en levendig aan.

Ook de zachte rondingen van het ontwerp spraken me aan. Bij het werken met bamboe kunnen zelfs de kleinste verschillen in kromming of afwerking het hele karakter van een werkstuk veranderen. Door heel zorgvuldig kleine details aan te passen, kun je warmte en elegantie toevoegen. Ik bespeurde dezelfde filosofie in dit horloge.

Net als bamboe zelf straalt het ontwerp souplesse en waardigheid uit, met een subtiele balans tussen flexibiliteit en stille kracht.

Photo of HCC002
HCC002
Photo of HCC001
HCC001
  • Photo of Anton & Chikuunsai
  • Photo of bamboo art 01
  • Photo of bamboo art 02
  • Photo of bamboo art 03
  • Photo of bamboo art 04

Via bamboe ontdekt Tanabe Chikuunsai IV schoonheid in eigenschappen die zich met de tijd ontwikkelen: de vitaliteit van jonge bamboe, de subtiele kleurveranderingen bij wisselend licht en het evenwicht tussen sierlijke rondingen en stille kracht. Hij ziet diezelfde eigenschappen weerspiegeld in de Seiko Presage Classic Series. Geïnspireerd door het frisse groen van jonge bamboe in de lente, laat de wijzerplaat gedurende de dag verschillende gezichten zien, waarbij de vloeiende vormen zowel souplesse als waardigheid uitstralen. Net als een verfijnd vervaardigd kunstwerk van bamboe beloont het horloge degene die er goed naar kijkt en biedt het bij elke blik nieuwe inzichten.

Een Reis door
Japanse Schoonheid

Osaka

Ontdek Japanse elegantie via geschiedenis,
cultuur en stedelijke vitaliteit

De stad Sakai, gelegen in de prefectuur Osaka, bloeide in de 16e eeuw als internationale handelshaven en was de thuisbasis van culturele grootheden als Sen no Rikyu, die via de theeceremonie de Japanse esthetiek heeft gevormd. Tegenwoordig is dit rijke erfgoed nog steeds te bewonderen aan de hand van historische bezienswaardigheden.

Tegelijkertijd is Osaka een stad waar traditie en innovatie hand in hand gaan. Van het kasteel van Osaka en voorstellingen van het bunraku poppentheater tot hedendaagse instellingen als het Nakanoshima Museum of Art, de diverse culturele lagen blijven de stad vormgeven.

Photo of Sakai Plaza of Rikyu and Akiko

Sakai Plaza van Rikyu en Akiko belicht het culturele erfgoed van Sakai aan de hand van twee voor de stad representatieve figuren. Het hart van het complex wordt gevormd door ‘Sakai Taian’, een reconstructie van de beroemde theekamer van Rikyu, die tot stand is gekomen dankzij nauwgezet onderzoek en traditioneel vakmanschap. Deze ruimte is meer dan alleen een reconstructie: ze biedt inzicht in Rikyu’s filosofie van eenvoud, harmonie en respect.

Photo of The Mozu-Furuichi Kofun Group

De Mozu-Furuichi Kofun-groep, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat, herbergt enkele van de meest indrukwekkende grafheuvels van Japan. Waaronder de immense grafheuvel die naar verluidt de laatste rustplaats is van keizer Nintoku, en die meer dan 1.500 jaar geleden werd aangelegd. Het Daisen-park, gelegen binnen de Mozu Kofun-groep, beschikt over een museum, een bibliotheek, een theehuis, een Japanse tuin en een grasveld. Het is een aangenaam vredige plek om het historische erfgoed van Sakai te ontdekken.

Photo of SPB465

SPB465

Photo of Shin-an

Het traditionele theehuis Shin-an, gelegen in het Daisen-park in Sakai, heeft als doel de cultuur van chanoyu onder de aandacht te brengen. Het gebouw, ontworpen door de beroemde sukiya-architect Rodo Ogi, combineert de verfijnde traditie van de sukiya-architectuur met een rustgevend gevoel van openheid. Shin-an biedt bezoekers een plek om de geest van de theecultuur te ervaren die geworteld is in Sakai – de geboorteplaats van de theemeester Sen no Rikyu.

Photo of The Osaka Sakai Balloon

De Osaka Sakai Balloon is een aan de grond verankerde ballon die ongeveer 100 meter boven de grond stijgt en een weids uitzicht biedt op Sakai en de Mozu-Furuichi Kofun-groep, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Tijdens de vlucht van ongeveer 15 minuten kunnen bezoekers vanuit een uniek perspectief genieten van het cultureel erfgoed en het weidse landschap van de regio.

Photo of SPB465

SPB465

Photo of HCC001

HCC001

Photo of Osaka Castle

Het kasteel van Osaka, dat oorspronkelijk in 1583 door Toyotomi Hideyoshi werd gebouwd, is een van de meest iconische bezienswaardigheden van de stad. Hoewel de oorspronkelijke kasteeltoren tijdens het beleg van Osaka in 1615 werd verwoest, werd het kasteel later herbouwd en onderging het in de jaren negentig een grondige restauratie. Zijn majestueuze uitstraling herinnert bezoekers nog steeds aan de belangrijke plaats die Osaka in de Japanse geschiedenis inneemt.

Photo of the National Bunraku Theatre

Het Nationaal Bunraku-theater, dat in 1984 in Osaka werd geopend, speelt een centrale rol bij het behoud en de verspreiding van bunraku, een typisch Japanse podiumkunst. Het theater laat ook een jonger publiek kennismaken met bunraku via educatieve programma’s en hedendaagse samenwerkingsprojecten.

Photo of Exhibition room

bunraku, dat tijdens de Edo-periode (1603-1867) in Osaka ontstond als een vorm van volksvermaak, combineert verhalende zang, shamisen-muziek en ingewikkeld bediende marionetten tot één expressieve kunstvorm met een geschiedenis van meer dan drie eeuwen.

Photo of HCC001

HCC001

Photo of floating black box in the city

Nakanoshima is een van de belangrijkste culturele wijken van Kansai, met musea, concertzalen, kantoortorens en hotels. Het Nakanoshima Museum of Art in Osaka steekt daar met kop en schouders bovenuit en valt op door zijn opvallende buitenkant, die is ontworpen als een ‘drijvende zwarte doos in de stad’.

Photo of The museum’s soaring atrium embodies its vision as an open and accessible cultural space

Het ‘zwevende’ atrium van het museum belichaamt de visie van het museum als een open en toegankelijke culturele ruimte. Hoewel het museum een collectie van ongeveer 7.000 werken herbergt, heeft het geen vaste tentoonstelling. Het presenteert een gevarieerd aanbod in tijdelijke tentoonstellingen, waaronder werken die een connectie hebben met Osaka, waardoor elk bezoek een nieuwe ontmoeting met kunst biedt.

Photo of okonomiyaki

Okonomiyaki, een vast onderdeel van de eetcultuur van Osaka, wordt bereid door een beslag van bloem en dashi-bouillon samen met ingrediënten als kool, vlees en zeevruchten op een hete teppan-ijzeren plaat te bakken. Elk restaurant heeft zijn eigen stijl en smaak. Samen rond de teppan zitten en genieten van een gezellig gesprek en lekker eten is een onmisbaar onderdeel van de Osaka-ervaring.

Photo of Tecchiri & Tessa

Tecchiri is een ‘hot pot’ gerecht waarbij kogelvis, groenten en paddenstoelen in kombu-bouillon worden gestoofd en vervolgens in ponzu-saus worden gedoopt. Tessa verwijst naar dungesneden fugu-sashimi. Beide gerechten zijn diepgeworteld in de culinaire cultuur van Osaka en worden geprezen om hun verfijnde smaak en subtiele elegantie.

Photo of Battera

Battera is geperste sushi waarbij met azijn gemarineerde makreel in laagjes op gekruide rijst wordt gelegd, bedekt met kombu en vervolgens in vorm wordt geperst. De rijke smaak van de makreel en de subtiele umami van het kelp komen hierbij op verfijnde wijze met elkaar in balans. Als tegenstelling tot de nigiri in Edo-stijl uit Tokio, kent Osaka al heel lang een traditie van prachtig vervaardigde geperste sushi.